Παρασκευή, 2 Σεπτεμβρίου 2011

το κακό μάτι



Το σκόρδο και το κρεμμύδι λόγω της καυστικότητας τους
εμποδίζουν το κακό μάτι να κάνει το κακό.

Γι’ αυτό «σκόρδα στα μάτια σου».

Μα και η «γαλάζια χάντρα» όμως είναι αποτελεσματική.

Δεν πρόκειται όμως για «χάντρα», αλλά για «πέτρα»
δηλαδή τη γα λαζόπετρα, που επίσης είναι πολύ καυστική.

Τα διάφορα φυλαχτά παρουσιάστηκαν μαζί
με το φόβο του ματιάσματος.

Τα είχαν και οι αρχαίοι Έλληνες και τα έλεγαν «προβασκάνια».
Από την ώρα που γεννιόντουσαν μέχρι τα γεράματά τους
φορούσαν διάφορα φυλακτά, άλλοτε για το μάτι,
άλλοτε για τον ερωτά και άλλοτε για να μη γίνουν...φαλακροί.

Με τα προβασκάνια ασχολήθηκαν πολλοί, όπως ο Λουκιανός,

ο Πολυδεύκης, ο Αριστομένης κ.ά.
ο «απήγανος» έχει επίσης καταπληκτικές ικανότητες
-«ξωρκισμένος με τον απήγανο να’ σαι».

Ο Όμηρος μιλάει γι’ αυτόν όταν αναφέρεται στον Οδυσσέα με την Κίρκη.

Τα φυλαχτά που φοράνε γυναίκες και άντρες εμποδίζουν απ’
τη μια μεριά το κακό και φέρνουν γούρι από την άλλη.

Τα έφτιαχναν με πολύτιμες ή ημιπολύτιμες πέτρες
από ευγενή ή άλλα μέταλλα, γιατί από τα πολύ παλιά χρόνια
όλοι πίστευαν ότι οι πολύτιμες πέτρες έχουν μαγικές ιδιότητες
και προστατεύουν αυτούς που τις φορούν.

Έτσι γεννήθηκαν τα κοσμήματα που φορούν,
κυρίως, οι γυναίκες σήμερα, γι' αυτό και τα
σπαθιά είχαν τις χειρολαβές τους στολισμένες
με τέτοιες πέτρες, και ακόμα τα παράσημα
που απονέμονται στους πολεμιστές.

Η εξήγηση είναι ότι ένα καλό κόσμημα τραβά την προσοχή του ματιού
και δεν το αφήνει να ασχοληθεί με το πρόσωπο το όποιο έτσι αποφεύγει το κακό.

Αν παρ’ όλες τις παραπάνω προφυλάξεις — και πολλές ακόμα
που δεν αναφέραμε — κάποιος ματιαστεί, τότε έρχεται
ο ξεματιαστής — που κυρίως είναι γυναίκα — για να τον ξεματιάσει.

Πάρα πολλοί τρόποι ξεματιάσματος υπάρχουν.

ΞΟΡΚΙΑ – ΓΗΤΕΜΑΤΑ
[Οι μυστηριακές δοξασίες του λαού μας]
του Τάκη Ευθυμίου

Τα ξόρκιαγητέματαγητειέςεπωδές αποτελούν πολύτιμο λαογραφικό υλικό γιατί αναφέρονται στιςδοξασίες του λαού μας και το περιεχόμενο τους συνδέεται σε πολλές περιπτώσεις με τομυθολογικό και θρησκευτικό κόσμο.
Η συγκέντρωση των γητεμάτων αυτών είναι δύσκολη υπόθεσηαφού επικρατεί η δοξασία ότι τοξόρκι χάνει τη δύναμη του όταν ανακοινωθεί και όταν ο εξορκιστής χρηματιστείΑντίθετα διατηρείτην αποτελεσματικότητα τουόταν μεταδίδεται από άντρα σε γυναίκα και αντίστροφαΟι εξορκιστέςλένε τις γητειές ψιθυριστάΕίναι επηρεασμένοι από τα εκκλησιαστικά κείμενα και το ευχολόγιο.Χρησιμοποιούν διάφορα μέσαόργανα και αντικείμεναόπως αλάτιαμίλητο νερόβδέλλες,δαχτυλίδικόκκινο νήμακόκκαλο νυχτερίδαςκάρβουναμαυρομάνικο μαχαίρι και ψαλίδιΑκόμηχρησιμοποιούν και άλλα μέσαόπωςτο μούτζωματο φτύσιμο στο μέτωπο και το...χριστιανικότερο και ισχυρότερο μέσοτο σταύρωμα.
Τα ξόρκια στηρίζονται στη μαγική δύναμη των λέξεωνΜερικές μάλιστα είναι ξένεςεβραϊκές,αραβικές και γενικά δυσνόητεςΑυτές οι λέξεις είναι μέσο μαγικό που αντιδρούν στα δαιμόνια και στιςαρρώστιες καταλυτικάΣτην αρχαιότητα η επωδή αποτελούσε ισχυρότατο μέσο θεραπείαςασθενειών ζώων και ανθρώπων. Ο Όμηρος αναφέρει ότι θεραπεύτηκε πληγή του Οδυσσέα μεεπωδήΣτους νεότερους χρόνους και στην εποχή μαςο λαός μας πιστεύει πως πιάνουν τα ξόρκιατην ημέρα Πέμπτη όταν χρησιμοποιούν τα σημάδιαόπως την ώρατα μεσάνυχτατο ολόγιομοφεγγάρι ή τη χασοφεγγιά ή την ηλιόκρισηόταν δηλαδή βασιλεύει ο ήλιος και βγαίνει το φεγγάρι.
Τα ξόρκια είναι πολλάόσες και οι αρρώστιες που βασανίζουν τα ζωντανάΟι γεωργό-χρησιμοποιούν τα ξόρκια για τα γεννήματαταμπέλια και τα δέντρα τουςΥπάρχουν γητέματα για ταβλαβερά ζώαόπως τα μυρμήγκιατα φίδιατα ποντίκιατις κάμπιες και τις ακρίδες«Κάμπιες καισκαθάρια να πάτε στάγρια βουνάνα φάτε πέτρες και λιθάρια».
Ο λαός μας αποδίδει όλες τις φοβερές επιδημίεςπανούκλαχολέραευλογιάστα κακό πνεύματα.Παυτό προσπαθεί να τις αποφύγει με μαγικούς τρόπουςΜε το κάρφωμα της αρρώστιας σε δέντρο,με το ζώσιμο του χωριού με Βαμβακερό νήμαμε το χάραγμα του χωριού με αλέτριμε το φράξιμοτου μαντριού με σπαραγγιές για να μην αρρωσταίνουντα ζώα.
Υπήρξε ξεχωριστή τάξη εξορκιστών που είχε τη δύναμη να διώχνει τα τελώνιατα στοιχειά καινα γιατρεύει τις αρρώστιες με τα ξόρκιαΣε πολλά γητέματα αναφέρεται το όνομα του ΧριστούτηςΠαναγίας και των Αγίων ΑποστόλωνΔεν έχουν όμως απολύτως καμιά σχέση τα ξόρκια με τουςεξορκισμούς της εκκλησίαςΤο ξόρκι θεμελιώνετε αποκλειστικά στη μαγική δύναμη τωνλέξεων.
Δημοσιεύονται παρακάτω δύο ξόρκια που αναφέρονται στο ξεμάτιασμα και είναι γνωστάστο χωριό μας και γενικά σόλη τη Φθιώτιδα με μερικές τοπικές παραλλαγές.

                                              ΓΙΑ ΤΟ ΞΕΜΑΤΊΑΣΜΑ
                                      (τρεις φορές με το σημείο του Σταυρού)

                                                      1.     Στ'  όνομα τ’  Χριστού
                                               ο βασκαμός κατέβη
                                              από κακή αβασκασύνη.
                                              Και ο Χριστός του απαντάει
                                               και τον αρωτάει.
                                               Πού πας κακέ αβάσκαντε
                                               και κακέ ακαταλόγιστε;
                                                              Πάω στο δούλο του Θεού...(όνομα τάδε)
                                                              Αυτού που κίναες να πας
                                                              τίποτα δε θα του κάν’ ς.
                                              Είναι βαφτ σμένος, λαδουμένος
                                               στο θεό παραδομένος.
                                               Θα πας στ’ άγρια τα β’ νά
                                               Και στ' άκαρπα δεντρά.
                                               Εκεί γάμους δε γένετι,
                                                               Εκεί νύφη δεν προσκυνάει.
                                                                 *
                                                        2.   Κάτω στα κατούμενα
                                               και στα κατοικούμενα
                                               γριά - μανίτσα είχαμε.
                                              Στο σχολειό μάς έστελνε
                                               γράμματα να μάθουμε.
                                              Γράμματα δε μάθαμε
                                              και πίσω γυρίσαμε
                                              κρύο νερό πατήσαμε.
                                              Βάτραχος ελάλησε
                                              του φίδ' αντιλάλησε.
                                                              Και συ κυρά Μαγδαληνή
                                               πώς κοιμάσαι μοναχή;
                                              Έχω πέτρα, έχω πάφλα,
                                                              έχω δώδεκα Αποστόλ'ς
                                              και τα βαγγέλια ανοιχτά
                                              και κοιμάμαι μοναχή.
                                               Άρρατα τα πέρατα (στον αγύριστο).
                                               Σ' εξορκίζω με το διάολο
                                                για να χαθείς.


Δεν υπάρχουν σχόλια: